Toekomstbestendige zorg voor ouderen in Zuid-Limburg

De stuurgroep ZorgConnect Zuid-Limburg heeft dit jaar een verkenning laten uitvoeren over de toekomst van ZorgConnect ZL. Aanleiding is dat de financiering in de huidige vorm eind dit jaar stopt. Op 22 september 2026 heeft de stuurgroep besloten om ZorgConnect ZL per 31 december 2026 stop te zetten. De succesvolle samenwerking in de ouderenzorg gaat in een andere vorm door. In dit artikel leest u meer over de achtergrond van dit besluit en de vervolgstappen. In het inkoopbeleid van het Zorgkantoor staat dat er een Regiotafel komt voor de Wlz-ouderenzorg. Hoe deze Regiotafel er precies uit gaat zien, werkt het Zorgkantoor de komende tijd samen met de V&V-organisaties verder uit. Omdat deze Regiotafel veel overlap heeft met ZorgConnect ZL, en er in de regio bovendien al veel overlegtafels zijn waar de V&V-sector bij betrokken is, heeft de stuurgroep besloten dat het niet zinvol is om vast te houden aan ZorgConnect ZL. Het is nu vooral belangrijk om de focus te bewaken en gezamenlijk te bouwen aan een nieuwe vorm van ondersteuning in de ouderenzorg. Hoe nu verder? Binnen ZorgConnect ZL is de afgelopen jaren veel bereikt. Zorginstellingen hebben elkaar op verschillende niveaus beter leren kennen, er zijn leergemeenschappen gevormd en diverse succesvolle innovaties zijn ingevoerd. Die opbrengst gaat niet verloren: bruikbare kennis, producten en samenwerkingen die binnen ZorgConnect zijn ontwikkeld, dragen we over aan de Regiotafel. Lopende projecten worden dit jaar nog afgerond. Programmamanager Alice Salej maakt een overdrachtsplan, met afspraken over de overdracht en de financiële en administratieve afwikkeling. We houden u via deze website op de hoogte van de voortgang. Heeft u vragen? Mail dan naar zorgconnectzl@envida.nl.

‘Yes, ik mag weer doen waar ik voor opgeleid ben!’ ‘Na deze ontwikkeling ga ik mooi nergens anders werken.’ ‘We zijn er nog niet, maar de sfeer is vele malen beter en we werken weer met plezier.’ “Zomaar een paar reacties van zorgprofessionals die werken volgens de Stepped Care+ aanpak. “Stepped Care (getrapte zorg) geeft professionals de ruimte om hun vak weer uit te oefenen”, zegt projectleider en trainer Lianne van Goch. “Het is een manier van werken waarbij het team zo veel mogelijk zorgvragen zelf oplost en pas opschaalt naar een behandelaar, zoals een Huisarts, VS- of de Specialist Ouderenzorg als het echt nodig is.” Kernteam Steeds meer ouderenzorgorganisaties in Zuid-Limburg gaan ermee aan de slag, ondersteund door ZorgConnect Zuid-Limburg. Lianne: “Om duurzame verandering in gang te zetten, hebben we een gedegen aanpak ontwikkeld. We starten met een klein kernteam met daarin medewerkers verantwoordelijk voor kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld een manager of teamcoach, een sterke zorgprofessional, een welzijnsmedewerker én iemand die kritisch is of in de weerstand zit. Met dit kernteam kijken we naar het team als geheel. Hoe werkt het nu? Welke patronen zien we? Wie pakt welke rol? Hoe ziet het team eruit en wat zou de ideale situatie zijn? Dat wordt concreet gemaakt in een soort ‘opstelling’ van het team, waarin zichtbaar wordt wie welke rol pakt en hoe de ideale situatie eruit zou moeten zien.” Duurzame verandering borgen Pas daarna volgen de leersessies met het bredere team. “Hierin leggen we uit wat Stepped Care is en vertalen het naar de eigen praktijk, met praktische tools. Professionals ontleden hun eigen rol: wat hoort bij mij, wat niet en wanneer schaal ik op. Vervolgens gaan ze daar ook naar handelen. Dat schuurt soms, omdat taken verschuiven en verantwoordelijkheden anders komen te liggen, maar juist daarin zit de ontwikkeling. Belangrijk is natuurlijk dat het niet bij die twee sessies blijft. We leggen de gemaakte afspraken vast in een werkdocument. Dat is de basis voor verder procesbegeleiding op de werkvloer. Dat zorgt voor een blijvende verandering die is geborgd in het dagelijkse werken.” Positieve impact Lianne merkt dat Stepped Care een positieve impact heeft op de teams en behandelaren. “Iedereen komt ‘in positie’. Professionals nemen weer regie over hun werk, nemen zelf beslissingen en maken optimaler gebruik van hun kennis en expertise. Mede met de bouwsteen triage lossen teams meer zelf op en voorkomen onnodig opschalen. Dat zorgt voor meer autonomie en eigenaarschap én meer plezier in het werk.” Doordat teams meer zelf oppakken, verschuift ook de rol van behandelaren en specialisten. “Als ik nu gebeld word, dan weet ik dat er ook echt werk voor mij als SO ligt”, aldus een SO. Omdat de SO minder wordt belast met vragen die het team zelf kan oplossen krijgt hij of zij weer ruimte voor complexe casuïstiek en inhoudelijke ondersteuning.” Het is in vertrouwen durven loslaten en dat kost tijd en moeite. Van onderop bouwen Stepped care laat zien dat verandering niet begint met een groot systeem, maar met kleine, gerichte stappen op de werkvloer. Door klein te beginnen en het geleerde direct toe te passen en te borgen, ontstaat stap voor stap een manier van werken waarin zorgprofessionals doen waar ze goed in zijn en expertise wordt ingezet waar die het meeste verschil maakt.

“Gun elkaar de bloemen”, dat is volgens Kina Koster misschien wel de kern van succesvolle samenwerking. “Respecteer elkaar, sta open voor nieuwe dingen en leer daarvan. Dan ontstaan mooie dingen en maken we het samen beter.” Samen met collega-bestuurders Trudy Severens (Sevagram) en Karin Veltstra (toen bestuurder van Vivantes) en twee zorginkopers van het Zorgkantoor, is Kina een van de grondleggers van (de voorlopers van) ZorgConnect Zuid-Limburg. 1 januari 2027 neemt ze afscheid.  Waarom samenwerking in de ouderenzorg? “We zagen dat de dubbele vergrijzing toesloeg, het aantal mensen met dementie in rap tempo toenam en natuurlijk dat er steeds minder mensen waren om zorg te verlenen. Om de ouderenzorg toekomstbestendig te maken, moesten we destijds de handen wel ineenslaan”, blikt ze terug. “Als individuele organisatie konden we deze uitdagingen niet oplossen. Vanuit het Zorgkantoor kwamen kwaliteits- en transitiegelden beschikbaar en dat motiveerde enorm om gezamenlijk aan de slag te gaan.” Voorbij het organisatiebelang leren kijken Dat betekent niet dat het allemaal vanzelf ging. “Aanvankelijk stond niet iedereen te popelen, daar hebben we echt flink aan moeten trekken. In het begin voelden vooral de grotere organisaties de urgentie van de problemen, terwijl de kleinere daar nog minder last van hadden. Bovendien hadden kleinere zorgorganisaties vaak minder capaciteit beschikbaar om actief deel te nemen aan projecten zodat ze extern moesten inhuren wat, begrijpelijk, een extra drempel opwierp. Daarnaast was er soms sprake van vooroordelen over en weer en de voortdurende uitdaging om juist die projecten te selecteren die regionaal echt het verschil maakten. Hoewel we allemaal hetzelfde doel nastreefden, bleven we in bepaald opzicht concurrenten, bijvoorbeeld op het gebied van personeel. Juist op dat punt hebben we moeten leren dat het veel slimmer is om voorbij het organisatiebelang te kijken en samen naar oplossingen te zoeken. Met de regionale arbeidsmarktaanpak en de flexpool zijn we daarin goed geslaagd.” Gaandeweg meer vertrouwen Gaandeweg leerden de deelnemers elkaar beter kennen en ontstond meer begrip voor elkaar. “Het netwerk werd bovendien steeds professioneler georganiseerd. Er werden onafhankelijke programmaleiders aangetrokken en een gezamenlijk kompas ontwikkeld. Belangrijke stap voorwaarts was de objectievere beoordeling van de ingediende projecten wat weer zorgde voor meer transparantie en vertrouwen. Dat is misschien wel de grootste impact van de samenwerking. Je leert elkaar respecteren en begrijpen. En je ontdekt dat je soms meer bereikt door samen op te trekken dan door vast te houden aan je eigen gelijk.” Spraakgestuurd rapporteren En dat leverde mooie projecten en resultaten op. Kina noemt onder meer de weerbaarheidstrainingen voor medewerkers, de aanpak van dubbelzorgvragers en reablement waarin Cicero zelf een voortrekkersrol vervult. “Sommige projecten hadden direct succes, andere hadden meer tijd nodig om hun meerwaarde te bewijzen. Maar allemaal droegen ze bij aan kennisdeling en vernieuwing. Soms kwamen we behoorlijke hobbels op de weg tegen en was het lastig om tegen de verdrukking in toch samen verder te gaan.” Kina memoreert in dat verband het project Spraakgestuurd Rapporteren dat dreigde stil te vallen omdat financiering wegviel en waarvoor ze zich persoonlijk sterk heeft gemaakt. “Als Cicero geloofden we in spraakgestuurd rapporteren omdat het tijdwinst en prettig werken oplevert voor medewerkers én betere rapportages. We hebben toen heel bewust gekozen voor het gezamenlijke belang en besloten om het project zelf te financieren. Hoewel jammer genoeg niet alle projectdeelnemers daarin zijn meegegaan, is het project wel voortgezet wat heeft gezorgd voor een doorontwikkeling. Uiteindelijk zijn weer meer organisaties aangehaakt. Spraakgestuurd rapporteren is gemeengoed geworden en daar ben ik best trots op.” Leren van elkaar Naast de projecten die positief effect hebben op de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg, ziet Kina het van elkaar leren als grote winst. Zelf leerde ze óók. “Je ziet hoe andere organisaties dingen aanpakken en daar kun je zelf en als organisatie je voordeel mee doen. Zo heeft de samenwerking binnen ZorgConnect Cicero bijvoorbeeld geïnspireerd om innovatie anders te positioneren in de organisatie.” Een stevige basis voor de toekomst Kina is ervan overtuigd dat regionale samenwerking in de ouderenzorg een blijvertje is. “Natuurlijk, de huidige financiering loopt eind dit jaar af en dat brengt nieuwe uitdagingen maar zeker ook kansen met zich mee. Het netwerk staat als een huis, we hebben elkaar leren kennen, begrijpen, respecteren en vertrouwen. Dat lijkt mij een stevig fundament voor de toekomt.” Hoewel nog volop wordt nagedacht over hoe samen verder, ziet Kina voor zich dat de samenwerking zich ontwikkelt van projectenorganisatie naar een strategische gesprekspartner voor regionale vraagstukken in de langdurige zorg. Gun elkaar het succes Welke boodschap wil ze haar opvolgers meegeven? Over het antwoord op die vraag hoeft Kina niet lang na te denken. “Respecteer elkaar, leer van elkaar en gun elkaar de bloemen. Met andere woorden, gun elkaar het succes en blijf zoeken naar wat verbindt.” Wat hoopt Kina over tien jaar te zien? “Dat is makkelijk: Zuid-Limburg beschikt over een sterke infrastructuur waarin alle ouderen die het nodig hebben kunnen rekenen op goede zorg én een goed leven. Want uiteindelijk draait het niet om zorg alleen. Kwaliteit van leven, welbevinden, dáár doen we het allemaal voor.” Zelf neemt ze per 1 januari 2027 afscheid als bestuursvoorzitter van Cicero Zorggroep en daarmee ook van het samenwerkingsverband. Wat brengt haar persoonlijke toekomst? “Ik heb eerlijk gezegd nog geen idee” zegt ze. “Ik weet wel vrij zeker dat ik nog geen afscheid van het werkend leven wil nemen. Hoe en waar dat vorm gaat krijgen, dat zie ik tegen die tijd wel.”